Nowy rok to nie tylko czas podsumowań, ale przede wszystkim wyznaczania kierunków dalszych działań. Dla Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 rok 2025 był okresem intensywnej pracy, nowych inicjatyw i ważnych doświadczeń, które wzmacniają naszą odpowiedzialność za skuteczną ochronę dzieci i młodzieży. Państwowa Komisja realizuje swoją misję w trzech kluczowych obszarach:
- prowadzenia postępowań wyjaśniających dotyczących czynów przedawnionych,
- prowadzenia postępowań indywidualnych, w tym kierowania do Prokuratora Generalnego wniosków o wniesienie skargi nadzwyczajnej lub kasacji, monitorowania działań podejmowanych przez organy państwa i organizacje oraz występowania na prawach oskarżyciela posiłkowego,
- działań edukacyjnych, prewencyjnych, badawczych i udziału w doskonaleniu polityk publicznych, obejmujących m.in. wspieranie inicjatyw społecznych oraz współpracę z organami państwa, stowarzyszeniami, samorządami zawodowymi, ruchami obywatelskimi, kościołami i innymi podmiotami.
W 2025 roku Komisja podjęła szereg nowych działań i inicjatyw. Dziękuję całemu zespołowi PKDP, pracującemu w pełnym składzie od września 2024 roku, oraz wszystkim pracowniczkom i pracownikom Urzędu za profesjonalizm, zaangażowanie i codzienną odpowiedzialność w realizacji tej szczególnie trudnej misji.
Zorientowanie na osoby pokrzywdzone
Jesteśmy instytucją skoncentrowaną na osobach pokrzywdzonych. Prowadzone przez nas postępowania dla wielu osób stanowią szansę na odzyskanie poczucia choćby minimalnej sprawiedliwości, bycia wysłuchanym i potraktowanym z należytą powagą. Naszym celem jest nie tylko konsekwentne prowadzenie postępowań, ale zapewnienie bezpiecznych warunków składania zawiadomień i zeznań, z poszanowaniem potrzeb osób pokrzywdzonych, jak i ich rodzin oraz bliskich.
Obszar cyfrowy – nowe wyzwania
Rok 2025 był z perspektywy praktyki działania Komisji przełomowy w krytycznie ważnym obszarze przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym. Sprawy dotyczące przemocy online stanowią ponad 20% wszystkich postępowań prowadzonych przez Państwową Komisję – a ich liczba systematycznie wzrasta. Rosnące rozpowszechnienie wykorzystywania seksualnego w internecie, ekspozycja dzieci i młodzieży na treści destrukcyjne, hejt oraz dezinformację dowodzą, jak pilne są działania systemowe. W odpowiedzi na te wyzwania Komisja włączyła się w inicjatywę monitoringu aktywności dzieci w internecie pt.: „Internet dzieci”, realizowaną we współpracy z Instytutem Cyfrowego Obywatelstwa, Polskimi Badaniami Internetu oraz Gemiusem. Aktywnie uczestniczyliśmy również w konsultacjach licznych projektów legislacyjnych oraz działań administracji publicznej i sektora gospodarczego. Mamy świadomość, że obecne działania są niewystarczające, dlatego zamierzamy znacząco zwiększyć zaangażowanie w tym obszarze.
Priorytety legislacyjne
Podczas konferencji organizowanej przez Państwową Komisję, poświęconej systemowi ochrony przed krzywdzeniem seksualnym, wskazaliśmy główne kierunki działań na nowy rok. Z perspektywy PKDP szczególnej uwagi wymagają następujące obszary:
- Współpraca z wymiarem sprawiedliwości, zwłaszcza z organami ścigania, w celu badania szerszego kontekstu spraw, a nie wyłącznie wąsko rozumianych czynów opisanych w aktach. Dotyczy to także wysłuchiwania większej liczby świadków oraz nadawania priorytetu sprawom, nawet jeśli są one przedawnione. Wciąż zdarzają się sytuacje, w których mimo wiedzy o dalszej aktywności społecznej lub zawodowej sprawców w kontakcie z małoletnimi, postępowania ograniczane są do minimum czynności procesowych, najczęściej tylko do przyjęcia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
- Zmiana podejścia do przestępstw popełnianych w Internecie, które nie mogą być traktowane jako czyny o „lżejszym charakterze”. To przekonanie jest nieaktualne i niebezpieczne. Komisja będzie konsekwentnie przedstawiać argumenty i dowody, wskazując na realne szkody, jakie przemoc online wyrządza dzieciom i młodzieży.
- Zapewnienie orzekania obligatoryjnych środków karnych lub świadczeń pieniężnych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Skala uchybień w tym zakresie wymaga zdecydowanej reakcji. Środki chroniące dzieci muszą być stosowane w sposób konsekwentny i stanowczy.
- Wzmocnienie systemu opiniowania sądowo-psychiatryczno-seksuologicznego. Dostrzegamy poważne braki kadrowe, opóźnienia w sporządzaniu opinii oraz brak jednolitych standardów. Choć podzielamy cele ustawodawcy i prewencyjny charakter przepisów, konieczne są działania organizacyjne, które umożliwią ich realne i skuteczne stosowanie.
Edukacja, prewencja i współpraca międzyinstytucjonalna
Istotnym priorytetem pozostają działania skierowane do instytucji publicznych, środowisk edukacyjnych i naukowych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego, w tym aktywny udział Komisji w gremiach doradczych i radach przy ministerstwach. W nowym roku jednym z kluczowych obszarów będzie włączenie się w działania na rzecz przeciwdziałania przemocy seksualnej wobec dzieci i młodzieży w sporcie i zwiększenia bezpieczeństwa młodych osób uczestniczących w aktywnościach sportowych. Zamierzamy również dalej rozwijać współpracę międzyinstytucjonalną w zakresie profilaktyki, wspólnych programów badawczych – zarówno z instytucjami krajowymi, jak i międzynarodowymi – oraz budowania kultury reagowania na ryzyko krzywdzenia dzieci.
Podsumowanie
Nadchodzący rok będzie także czasem prac nad systemowymi rozwiązaniami dotyczącymi zarządzania instytucją, jaką jest Państwowa Komisja – wszystko po to, aby jeszcze skuteczniej realizować powierzone nam zadania. Jesteśmy gotowi na nowe wyzwania, otwarci na dialog i dalszą współpracę przy wdrażaniu rozwiązań, które realnie wzmacniają ochronę dzieci i młodzieży.
W imieniu Państwowej Komisji dziękujemy za okazywane zaufanie i liczymy na dalszą współpracę.
Joanna Napierała,
Przewodnicząca Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystania seksualnego małoletnich poniżej lat 15.
