Stanowisko Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)^[1], zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1232 w sprawie tymczasowego odstępstwa od niektórych przepisów dyrektywy 2002/58/WE w odniesieniu do wykorzystywania technologii przez dostawców usług łączności interpersonalnej niewykorzystujących numerów do przetwarzania danych osobowych i innych danych do celów zwalczania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie^[2].

 

Państwowa Komisja wyraża zdecydowane poparcie dla proponowanej nowelizacji rozporządzenia w sprawie tymczasowego odstępstwa, uznając ją za rozwiązanie niezbędne dla utrzymania funkcjonujących mechanizmów ochrony małoletnich przed wykorzystywaniem seksualnym w środowisku cyfrowym. Jednocześnie Komisja podkreśla, że obecny system ochrony, choć konieczny, pozostaje rozwiązaniem tymczasowym i niewystarczającym wobec skali oraz dynamiki zagrożeń.

 

Proponowane w projekcie wydłużenie okresu obowiązywania rozporządzenia (UE) 2021/1232 o dwa lata, tj. do dnia 3 kwietnia 2028 r., jest niezbędne dla zapewnienia, aby dostawcy świadczący niektóre usługi łączności interpersonalnej niewykorzystujące numerów, w szczególności usługi poczty elektronicznej oraz komunikatory internetowe, mogli nadal – w zakresie bezwzględnie koniecznym – stosować określone technologie przetwarzania danych osobowych i innych danych. Technologie te służą wykrywaniu przypadków wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie, zgłaszaniu ich właściwym podmiotom oraz usuwaniu z usług materiałów przedstawiających takie przestępstwa (Child Sexual Abuse Material – CSAM).

 

Państwowa Komisja pragnie przypomnieć o wydarzeniach z okresu po dniu 21 grudnia 2020 r., kiedy to niepewność prawna dostawców usług łączności interpersonalnej co do dopuszczalności stosowania technologii wykrywania CSAM – w świetle obowiązków wynikających z dyrektywy 2002/58/WE (tzw. dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej) – doprowadziła do znaczącego ograniczenia skali raportowania. Dostępne dane wskazują, że w tym okresie liczba zgłoszeń przekazywanych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej do infolinii CyberTipline^[3] mogła spać nawet o połowę.

 

Tymczasem działania podejmowane w ramach systemu raportowania odgrywają fundamentalną rolę w ochronie życia i zdrowia dzieci, w szczególności w przypadkach wykrywania nowych materiałów dokumentujących wykorzystywanie seksualne dzieci, w tym przestępstw popełnianych w czasie rzeczywistym. Mechanizmy raportowania umożliwiają nie tylko identyfikację materiałów już znanych organom ścigania, lecz przede wszystkim ujawnianie nowych przypadków krzywdzenia, co ma kluczowe znaczenie dla szybkiej interwencji oraz ochrony osób pokrzywdzonych. System ten przyczynia się również do ograniczania zjawiska wtórnej wiktymizacji poprzez eliminację materiałów CSAM z obiegu elektronicznego oraz zapobieganie dalszym przestępstwom, w tym ekspozycji dzieci korzystających z usług cyfrowych na nielegalne treści.

 

W ocenie Państwowej Komisji przedłużenie okresu obowiązywania rozporządzenia (UE) 2021/1232 pozostaje obecnie jedynym skutecznym instrumentem pozwalającym na utrzymanie ciągłości ochrony dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w środowisku cyfrowym. Rozwiązanie to powinno obowiązywać do czasu wdrożenia kompleksowych, długoterminowych regulacji wynikających ze „Strategii UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych”^[4]. W tym zakresie Komisja
odnotowuje prowadzenie prac nad projektem rozporządzenia ustanawiającego przepisy mające na celu zapobieganie niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych oraz jego zwalczanie^[5] i wyraża nadzieję na pomyślne zakończenie negocjacji, które umożliwi zapewnienie możliwie najszerszej ochrony dzieci.

 

Uwzględniając ograniczony zakres argumentów obecnych w debacie publicznej dotyczącej prewencji oraz zwalczania przestępstw seksualnych wobec osób małoletnich w środowisku internetowym, Państwowa Komisja przedstawia poniżej syntetyczne zestawienie kluczowych danych obrazujących skalę zjawiska:

 

• Wykorzystywanie seksualne dzieci w cyberprzestrzeni jest problemem globalnym, wymagającym pilnych działań na poziomie systemowym.
• Nawet 300 mln dzieci na świecie poniżej 18. roku życia doświadczyło wykorzystywania seksualnego w przestrzeni wirtualnej, a jedno na ośmioro dzieci doznało seksualnego nagabywania, obejmującego niechciane rozmowy o charakterze seksualnym, pytania lub prośby o intymne materiały ze strony dorosłych lub innych młodych ludzi.
• W 2024 r. do infolinii CyberTipline, prowadzonej przez National Center for Missing & Exploited Children (NCMEC), wpłynęło blisko 20 milionów raportów dotyczących materiałów mogących przedstawiać wykorzystywanie seksualne dzieci (dla porównania: 36 mln w 2023 r., 32 mln w 2022 r. oraz 29 mln w 2021 r.). Raporty te obejmowały 28 mln zdjęć oraz 33,1 mln materiałów wideo, przy czym analiza wykazała, że 44% zdjęć oraz 25% nagrań wideo stanowiły tzw. materiały nowe, mogące dokumentować przestępstwa popełniane w czasie rzeczywistym. Ponad 51 tysięcy zgłoszeń zostało przekazanych w trybie pilnym organom ścigania z uwagi na podejrzenie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka.
• Na obszarze Unii Europejskiej nie występują rozwiązania tożsame z systemami obowiązującymi w Stanach Zjednoczonych, gdzie potencjalne ujawnienie treści
  z kategorii CSAM jest obligatoryjnie zgłaszane, zgodnie z przepisami prawa federalnego, do lokalnej infolinii – CyberTipline. W państwach członkowskich UE działania realizowane przez dostawców usług w tym zakresie są całkowicie dobrowolne, podczas gdy dostępne dane publikowane przez wskazaną infolinię wykazują, iż zdecydowana większość zgłoszeń dotyczy przypadków spoza terytorium Stanów Zjednoczonych.
• Zgodnie z informacjami publikowanymi przez brytyjską infolinię Internet Watch Foundation, usługi komunikacyjne wykorzystujące silne szyfrowanie, tzw. szyfrowanie typu end-to-end (E2EE) stały się głównym kanałem rozpowszechniania CSAM^[6].

 

Mając powyższe na uwadze, Państwowa Komisja wyraża poparcie dla wszelkich inicjatyw legislacyjnych i pozalegislacyjnych, które przyczyniają się do skutecznej ochrony dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w środowisku cyfrowym oraz do wzmocnienia systemowych mechanizmów zapobiegania tym przestępstwom.

 

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=COM:2025:797:FIN

[2] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32021R1232

[3] https://www.missingkids.org/blog/2020/we-are-in-danger-of-losing-the-global-battle-for-child-safety

[4] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:52020DC0607

[5] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52022PC0209

[6] iwf-preventing-the-upload-of-child-sexual-abuse-material-in-end-to-end-encrypted-e2ee-environments-v1.pdf